Gecontroleerde beweringen › Bewering
Oude granen zijn droogtebestendig
“Oude tarwesoorten en landrassen zijn van nature droogtebestendig en zullen moderne rassen overtreffen naarmate het klimaat droger wordt.”
Landrassen verliezen in een droogte inderdaad een kleiner deel van hun opbrengst, ongeveer 10% tegen 25% voor moderne cultivars. Ze beginnen vanaf een basis die ongeveer half zo hoog is. Meer behouden van minder is niet meer graan, en erfgoedtarwe betaalt alleen als een koper twee tot vijf keer de marktprijs betaalt.
Waar het vandaan komt
Een echte en goed gedocumenteerde eigenschap, relatief opbrengstbehoud onder stress, geciteerd zonder de basis. Marketing van erfgoedgranen, bakkersverhalen en een deel van het agro-ecologische pleidooi dragen het cijfer verder als "droogtebestendig".
Wie er baat bij heeft
Verkopers van erfgoedzaad, ambachtelijke meelmerken en de bakkers wier productverhaal afhangt van de ouderdom van het graan. De meerprijs die ze rekenen is echt en legitiem; de agronomische claim die eraan hangt is dat niet.
Wat het bewijs zegt
Het behoudcijfer is echt. Een systematische review uit 2025 van 13 studies vindt dat onder droogte moderne rassen ongeveer 75% van hun opbrengst behouden, evolutionaire populaties 85% en landrassen 90%, waarbij landrassen ook hoger in eiwit en lager in roest zijn (Frontiers in Sustainable Food Systems, 2025).
De basis is dat niet. In een mediterrane veldvergelijking van 19 genotypen op semi-aride en mediterrane locaties van 2018 tot 2020 brachten moderne cultivars over alle omgevingen 102% meer op dan landrassen (Plants, 2021). Negentig procent van de helft is minder dan vijfenzeventig procent van het geheel. Voor de bedekte tarwesoorten is de kloof groter: eenkoorn ruwweg 1 tot 2 t/ha, spelt en emmer 3 tot 4, tegen 8 tot 10 voor intensieve Europese tarwe, 30 tot 60% lager (Centraal-Europese analyse, 2025, zoals gerapporteerd). Een Chinese veldproef die een landras vergeleek met een cultivar uit 2004 en een uit 2014 vond dat de nieuwste cultivar de diepste wortels had en de beste toegang tot water in de ondergrond (Frontiers in Plant Science, 2017).
De economie beslist. Franse erfgoed- en populatietarwes worden aan ambachtelijke bakkers verkocht voor tot €1,000 per ton biologisch tegen ongeveer €200 voor conventionele tarwe in 2024 (La Toque; Réussir). In Ontario had spelt in 2023 CAD 750 per ton nodig om de marge van biologische tarwe te evenaren en eenkoorn ongeveer CAD 2,000 (Farmtario). Met die meerprijs is erfgoedgraan een goede handel. Zonder is het een opbrengstverlies.
Wat je beter kunt zeggen
"Landrassen verliezen minder, vanaf de helft van de basis, en betalen alleen bij een meerprijs." Als droogtestabiliteit het doel is, is de beter onderbouwde route een evolutionaire populatie, die moderne opbrengsten evenaart met de laagste variantie van alle groepen, of een modern cultivar gekozen uit de droge jaren van je nationale rassenproeven. De pagina over droogtetolerante rassen beoordeelt alle vier de opties.